تله بخار (Steam Trap) و تله هوا (Air Trap)
تله بخار و تله هوا دو دستگاه کنترلی در سیستمهای لولهکشی هستند که برای حذف سیالات ناخواسته (مانند کندانس، هوا یا گازهای غیرقابلتقطیر) از سیستمهای بخار یا هوای فشرده استفاده میشوند. این دستگاهها برای افزایش کارایی، ایمنی و طول عمر سیستم ضروری هستند.
۱. تله بخار (Steam Trap)
تعریف: تله بخار دستگاهی است که بهصورت خودکار کندانس (بخار متراکم شده به مایع) و گازهای غیرقابلتقطیر (مانند هوا) را از سیستم بخار خارج میکند، در حالی که از خروج بخار زنده جلوگیری میکند.
نحوه عملکرد:
- کندانس و گازهای غیرقابلتقطیر را به مخزن یا خط برگشت هدایت میکند.
- از مکانیزمهای شناوری، ترمودینامیکی یا ترمواستاتیکی برای تشخیص کندانس و بخار استفاده میکند.
- از هدررفت بخار جلوگیری میکند تا راندمان حرارتی حفظ شود.
انواع تله بخار:
- مکانیکی: مانند تلههای شناوری (Float Trap) و تلههای سطلی (Bucket Trap).
- ترمودینامیکی: مانند تلههای دیسکی (Disc Trap).
- ترمواستاتیکی: مانند تلههای بیمتال یا کپسولی.
کاربردها:
- سیستمهای گرمایش بخار (رادیاتورها، مبدلهای حرارتی).
- بویلرها و خطوط توزیع بخار در صنایع نفت، گاز، شیمیایی و غذایی.
- فرآیندهای صنعتی نیازمند بخار.
مزایا:
- افزایش راندمان انرژی سیستم.
- کاهش خطر خوردگی و ضربه قوچ (Water Hammer).
- عملکرد خودکار.
معایب:
- نیاز به نگهداری و بازرسی دورهای.
- انتخاب نادرست نوع تله میتواند باعث هدررفت بخار شود.
۲. تله هوا (Air Trap)
تعریف: تله هوا دستگاهی است که برای حذف هوا یا گازهای غیرقابلتقطیر از سیستمهای لولهکشی (مانند سیستمهای مایع یا بخار) بدون هدررفت سیال اصلی طراحی شده است.
نحوه عملکرد:
- هوا یا گازهای محبوس را تخلیه میکند و از خروج مایع یا بخار جلوگیری میکند.
- از مکانیزم شناوری یا ترمواستاتیکی برای تشخیص هوا استفاده میکند.
- در زمان راهاندازی سیستم یا تغییرات فشار فعال میشود.
انواع تله هوا:
- شناوری (Float-Type): با شناور، هوا را تخلیه میکند.
- ترمواستاتیکی: بر اساس تفاوت دما عمل میکند.
- اتوماتیک (Automatic Air Vents): برای تخلیه خودکار هوا در سیستمهای گرمایش.
کاربردها:
- سیستمهای گرمایش و سرمایش (HVAC) مانند رادیاتورها.
- سیستمهای بخار برای حذف هوای اولیه.
- خطوط لوله مایعات برای حذف گازهای محبوس.
مزایا:
- بهبود کارایی سیستم با حذف هوای محبوس.
- کاهش خوردگی ناشی از حضور هوا.
- نصب آسان.
معایب:
- امکان نشتی یا گرفتگی در صورت عدم نگهداری.
- نیاز به انتخاب دقیق بر اساس فشار و دما.
تفاوتهای کلیدی تله بخار و تله هوا
| ویژگی | تله بخار (Steam Trap) | تله هوا (Air Trap) |
|---|---|---|
| هدف اصلی | حذف کندانس و گازهای غیرقابلتقطیر | حذف هوا یا گازهای غیرقابلتقطیر |
| سیال هدف | بیشتر در سیستمهای بخار | در سیستمهای مایع یا بخار |
| کاربرد اصلی | سیستمهای بخار صنعتی و گرمایشی | سیستمهای HVAC، خطوط مایعات |
| مکانیزم | مکانیکی، ترمودینامیکی، ترمواستاتیکی | شناوری، ترمواستاتیکی، اتوماتیک |
| خروجی | کندانس (مایع) و مقداری گاز | هوا یا گازهای غیرقابلتقطیر |
نکات مهم در استفاده
- انتخاب مناسب: نوع تله باید بر اساس فشار، دما، نوع سیال و دبی انتخاب شود.
- نصب: تله بخار در نقاط پایین سیستم (محل تجمع کندانس) و تله هوا در نقاط بالا (محل تجمع هوا) نصب میشود.
- نگهداری: بازرسی دورهای برای جلوگیری از گرفتگی، نشتی یا خرابی.
- استانداردها: تلهها باید مطابق با استانداردهای صنعتی (مانند ASME یا ISO) طراحی شوند.
مثال کاربردی:
- تله بخار: در یک سیستم گرمایش بخار، تله شناوری برای تخلیه کندانس به مخزن نصب میشود.
- تله هوا: در یک سیستم گرمایش رادیاتوری، تله هوای اتوماتیک برای حذف هوای محبوس استفاده میشود.






